'De spin en de vlieg': het boek dat grooming bespreekbaar maakt

11-10-2017

Grooming, kinderlokken, is het bevriend worden en het uitbouwen van een emotionele relatie met een kind om vertrouwen op te bouwen en hem of haar vervolgens te misbruiken. Over dit delicate onderwerp schreven Tie Veldeman en Liesbeth Kennes het boek De spin en de vlieg, dat prachtig geïllustreerd werd door Naomi Christiaens. Dit is het verhaal van de auteurs, hun motivatie en inspiratie.

Wij dragen dit boek op aan alle kinderen, voor wie verhalen een veilige haven aan een woelige zee zijn.

Kindermisbruik is jammer genoeg geen nieuw fenomeen. Het idee om De spin en de vlieg te schrijven ontstond dan ook tijdens research rond kindermisbruik voor een ander boek waar Liesbeth aan werkt. Dat boek heet 'Alleen ja telt' en komt in januari 2018 uit bij Polis.

Een waarschuwingsverhaal

Ook in het verleden werd er gezocht naar manieren om kinderen te beschermen. In 1829 kroop Mary Howitt in de pen om 'The Spider and the Fly' te schijven. Ze hoopte met dit verhaal kinderen duidelijk te maken dat niet iedereen die vriendelijk is daarom ook goede bedoelingen heeft. Zo'n verhaal heet in het Engels een cautionary tale. In het Nederlands zou je dus kunnen spreken van een waarschuwingsverhaal. Minder klinkend, maar het dekt de lading.

In 'The Spider and the Fly' wordt pijnlijk duidelijk hoe een kindermisbruiker te werk gaat. Om toegang te krijgen tot slachtoffertjes, worden de ouders zodanig gecharmeerd dat ze zonder zorgen hun kind aan hem toevertrouwen. Het kind wordt opgehemeld, op een voetstuk geplaatst, maar tegelijkertijd ook geïsoleerd van anderen.

De Nederlandse vertaling en hedendaagse interpretatie

Liesbeth zocht, maar vond geen Nederlandse vertaling. Het verhaal, dat stamt uit 1829, was prachtig maar intussen ook gedateerd. Dus zocht ze iemand die het verhaal voor haar wilde vertalen.

Zo kwam zij terecht bij Tie, leerkracht Nederlands en Engels. Tie is iemand die graag boeken leest, voorleest en eerlijk gezegd ook gewoon graag eens aan een blad met verse drukinkt ruikt. Zij wilde uiteraard het verhaal vertalen en zei volmondig ja.

Maar Tie en Liesbeth zouden geen woordliefhebbers zijn zonder het voeren lange gesprekken. In die lange gesprekken werd een idee geboren. Een vertaling volstaat niet. Dit verhaal verdient meer. Het verdient een hedendaagse interpretatie. Het verdient om gelezen te worden, voorgelezen en gekoesterd te worden door ouders en hun kinderen, leerkrachten en hun leerlingen en door iedereen die van een goed verhaal houdt.

De spin en de vlieg

De spin en de vlieg was geboren. Liesbeth en Tie sloegen de handen in elkaar en al dansend creëerden zij samen een nieuwe wereld. De kennissen werden vrienden, de verhalen werden persoonlijker en dat weerspiegelde zich in de samenwerking: een tandem met een fijn heen-en-weer.

De liefde voor het woord stond vanaf dag één centraal. Het schrijven van een mooi voorleesverhaal in rijm was het doel. Maar tegelijk wil dit boek een handvat bieden aan ouders en opvoeders, om met kinderen een gesprek aan te knopen over grenzen.

Victim blaming

Voor hen beiden primeerde dat er geen spoor van victim blaming in het verhaal voorkwam. Het is namelijk de spin die de vlieg zodanig manipuleert totdat ze uiteindelijk wordt betoverd door zijn mooie praatjes. Haar eigen intuïtie wordt overstemd door zijn lofzang. De weerstand verzwakt en ze loopt in de val. Het vliegje treft geen schuld.

Victim blaming zie je vaak in de omgang met slachtoffers van onrecht. Ze hadden andere kleding moeten dragen, op dat uur mag niemand alleen door dat park naar huis wandelen, je ziet toch zo dat de situatie niet veilig was, dan had ze maar niet moeten meegaan... Dat de dader de daad stelt, lijkt snel vergeten en de verantwoordelijkheid wordt bij het slachtoffer gelegd.

Grooming

Het verhaal van grooming door de spin is eerder sensibiliserend naar volwassenen toe: misbruik gebeurt zelden door een onbekende die het kind gewelddadig bejegent, maar meestal net door iemand die vertrouwen opwekt. Het is niet de bedoeling wantrouwen te creëren, maar wel dat opvoeders hun buikgevoel durven te volgen. Als zij het gevoel hebben dat er iets niet pluis is met een kind, dan wachten ze beter niet op duidelijke signalen die zeggen wat er aan de hand is. Op dat moment is er misschien al teveel gebeurd.

Ook de genderdimensie was erg belangrijk: niet stereotiep. Het vliegje is doelbewust zo geslachtsneutraal als mogelijk gemaakt en de spin breit…. Wat moet je anders met zoveel armen?

Grenzen bespreekbaar maken

De grootste motivatie voor zowel Liesbeth als Tie, waren de eigen ervaringen met kindermisbruik. Zij hopen dan ook met dit verhaal het thema grenzen bespreekbaar te maken. Ook willen zij een hart onder de riem steken van slachtoffers. Het is niet jouw schuld.

Er rees nog één probleem. Hoe ziet die spin er eigenlijk uit? Welke kleding draagt de vlieg? Waar woont de spin? Waar hangt dat spiegeltje?

Prachtige illustraties

Dankzij de uitgeverij kwamen Tie en Liesbeth in contact met een inspirerende illustratrice, Naomi Christiaens. Google is een magisch middel en vele keren vloog een 'Oeeh' en een 'Wauw' in het rond. Een waaier aan kleuren en een wondermooie sfeer rolden zich uit over de computerschermen. Beeld je die pracht dan eens in op papier. Het was beslist, Naomi zou verbeelden wat Liesbeth en Tie in hun hoofd hadden.

Naomi had niet veel woorden nodig. Vanaf dag één begreep zij waar dit verhaal om draaide. De spin werd wat liever, de vlieg droeg een jas. Een verhaal dat tot dan toe enkel uit woorden bestond, kwam tot leven.

Voor Naomi is illustraties maken een leerproces, waarbij zij het kleurenpalet geleidelijk aan beter leert kennen. Illustraties verbeelden het verhaal, versterken het en maken het tastbaar. Via illustraties draagt Naomi haar verbeelding over aan kinderen en volwassenen. Ze prikkelt hen om de verhalen zelf aan te vullen in hun fantasie.

Geïnspireerd door Pieter Breugel, gedreven door impressies van muziek, emoties en het dagelijkse leven, kwamen de spin en de vlieg tot leven op het papier.

Naomi illustreert, opdat iedereen kan verdwalen in een boek.

 

Meer lezen?

De spin en de vlieg is een prachtig prentenboek dat de gewiekstheid van een kindermisbruiker en het proces van grooming tot leven brengt én bespreekbaar maakt. 

Bestel nu

Alle nieuwsartikelen

 

Copyright © 2017 - Van Halewyck maakt deel uit van Pelckmans uitgevers.
Algemene voorwaarden | Privacy & Cookies