Dag van de media: Thom Pelckmans over de blijvende kansen voor uitgevers

17-01-2017

Thom Pelckmans, CEO van Pelckmans uitgevers en een van de media-experten in het boek Over de media heb ik niets te zeggen van Sven Gatz, geeft zijn visie op het boekenvak. 

Vijfhonderd jaar cultuurgeschiedenis op de schop? De toekomst van het algemeen boek

‘Hoe zullen boeken worden gemaakt en verspreid? Wie doet wat en op welke manier? Welke rol zullen de traditionele spelers vervullen en hoe vinden boeken in de toekomst hun plaats in de nieuwe informatieomgevingen die volop opkomen? Deze vragen wachten nog altijd op een helder antwoord.’ Zo vat de bekende socioloog John B. Thompson in zijn standaardwerk Merchants of Culture – The Publishing Business in the Twenty-First Century zijn erg voorzichtige toekomstvisie voor het algemene boekenvak samen.

Laten we toch maar één voorspelling doen die we wel met zekerheid durven te poneren: ook in 2026 worden nog steeds verhalen verteld, wordt informatie doorgegeven en zingeving gedeeld in boekvorm. Alleen, hoe zal het product ‘boek’ er dan uitzien?

Al decennia wordt het einde van het papieren boek voorspeld, ingehaald door andere – digitale – vormen van vrijetijdsbesteding, met misschien nog een residuair bestaan als e-book. Maar ondanks de exponentiële groei van het aantal vormen van vrijetijdsbesteding en de explosie van de sociale media blijft de verkoop van boeken – vooral dan het klassieke papieren boek – in Vlaanderen stabiel. Elk jaar gaan in Vlaanderen alleen al ongeveer 15 miljoen Nederlandstalige exemplaren over de toonbank.

De groei van het digitale boek blijft echter achter: te weinig ondersteuning door uitgevers, de boekhandel die nu pas op de kar springt en dan nog niet met onverdeeld enthousiasme … En er is het btw-tarief – 21 in plaats van 6 procent – waardoor de lezer het prijsverschil tussen papieren en digitale uitgave te klein vindt. Maar er is ook een niet-rationele reden. Het gevoel van het papier, voor sommigen zelfs de geur van een nieuwe uitgave, het gebruiksgemak, de zachtheid én de duidelijkheid van zwarte letters op wit papier, de esthetica van het boek na meer dan een half millennium van permanente verbeteringen, zijn ook vandaag en voor alle generaties belangrijke argumenten om het gedrukte boek te blijven koesteren.

Technologie zal evolueren, digital natives worden straks een steeds grotere groep, maar ook de mogelijkheden van digitaal lezen zullen evolueren en bijdragen tot nieuwe leeservaringen en -mogelijkheden: de lezer van verhalen kan kiezen voor diverse eindes en kan zelfs in discussie met de auteur een aangepaste versie maken. De gebruiker van informatieve teksten krijgt automatische updates en kan zelf nieuwe interessante verwijzingen toevoegen en delen, en de lezers van zingevende teksten gaan met elkaar in gesprek.

Contact is cruciaal

In de toekomst staan de uitgever en de retailer veel meer in direct contact met de lezer, kennen ze zijn of haar voorkeuren en spelen ze erop in, van bij de uitgeefbeslissing tot in het verkoopproces. De uitdaging wordt steeds meer: de lezer unieke en brede informatie verschaffen vanuit diens wensen en voorkeuren en hem of haar attent maken op wat hij nog niet kende. Papier en digitale uitgaven zullen daarbij hand in hand gaan.

Het zal van producenten en retailers een verdere professionalisering vragen, meer investeringen, en voortdurend onderzoek naar de juiste keuzes. Het landschap zal stormachtig blijven. En zoals vandaag nieuwe spelers opduiken die een decennium geleden nog niet of slechts heel bescheiden bestonden – denk maar aan Bol.com of Amazon – zo zullen ook in de toekomst nieuwe partijen ontstaan die een rol spelen in het maken of het verspreiden van boeken.

Basis van het succes blijft de samenwerking tussen auteur en uitgever: het talent en ambacht van de auteur, gekoppeld aan de ervaring van de uitgever die op basis van kwaliteit selecteert, verrijkt en een excellente rol vervult als aanbieder van een cultuurproduct. De algemene uitgeverij die dat het beste doet, een heldere propositie brengt, herkenbaar is voor de lezer en de vakhandel, nooit concessies doet op het gebied van kwaliteit en relevantie, en technologische vernieuwingen omarmt, zal ook in 2026 een relevante speler zijn.

 

Meer lezen over de media? In Over de media heb ik niets te zeggen schetst minister van media Sven Gatz een status quaestionis én een toekomstbeeld van de Vlaamse media.

 

Alle nieuwsartikelen

 

Copyright © 2017 - Van Halewyck maakt deel uit van Pelckmans uitgevers.
Algemene voorwaarden | Privacy & Cookies